BİLGİLER

Savunmasız Tüketici

“Savunmasız” sözcüğü tehlikelere açık, zarar görebilir anlamına gelir ve çoğu zaman tüketicilerin bir çok durumda zarar görmeye elverişli oldukları kabul edilir. Malları satın alabilir, başkalarından hizmet isteyebiliriz fakat bir de görürüz ki mallar düşünüldükleri amaçlar için uygun değildir yada kaliteleri düşüktür ya da uygun olmayan şekillerde üretilmiştir. Bizlere çıkarılan fiyat bile mantık dışı olabilir.

Öte taraftan, eğer mallar taksitle ödeme şeklinde uygun koşullarla alınmışlarsa faiz oranları aşırı olabilir yada malın sahibi olabilmek için ihtiyaç duyulan koşulları içeren sözleşme adil olmayabilir. Bugün ihtiyacımız olan derhal her şeyi satın alıyoruz. Paketleme ve evvelde paketlenmiş mallardaki artış, ürünleri alıp eve götürmeden ilkin bu tarz şeyleri denemeyi oldukça güç hale getiriyor. Süpermarket rafları arasından paketlenmiş peynir, tavuk vb. ürünleri alıp ilerliyoruz. Önceleri yaptığımız şeklinde, satın almadan ilkin peynirden ufak bir parça alıp tadına bakmıyoruz.

Ürünlerin kalitesi haricinde, fiyatı da önemlidir. 500 şubeli bir süpermarket zinciri düşünün. Bu süpermarket zincirinde haftada 500.000 paket peynir satılmaktadır. Her paket fiyatının üstüne 1 (bir) lira eklediğini varsayalım, alan kişi her paketi aldığında 1 (bir) lira dolandırılmış olacaktır. Tüketici, muhtemelen kaybını farketmez ve kesinlikle 1 (bir) lira için mahkemeye gitmeyecektir. Sadece bu fazladan 1 (bir) lira, süpermarket zincirini işleten şirkete haftada 500.000 lira fazladan kâr getirecektir; bu da yılda 26 milyon lira anlama gelir. Tüketicinin, bu tür aşırı fiyatlandırmaya karşı korunması gerekir mi? Bir çok insan icap ettiğini düşünüyor.

Bugün, bir çok ürün öylesine pahalı ki, bir mali yardım olmaksızın oldukça azca şahıs satın alabiliyor. Mesela oldukça azca şahıs bir finans kuruluşundan borç almaksızın otomobil satın alabilmektedir. Çoğu zaman bir otomobil satın alırken ilkin bir depozit yatırmak gerekir; sadece bu depozit kimi zaman takas edilen eski arabanın kıymeti olarak düşülebilir. Geri kalan fiyatın taksitle ödenmesi gerekir ek olarak, oldukça yüksek bir faiz ödemek de gerekebilir. Faiz oranları firmadan firmaya değişebilir ve tüketicinin adil olmayan faiz oranlarına karşı korunması gerekmektedir.

Tüketici, savunmasız olduğu tüm bu alanlarda iyi mi korunacaktır?

Tüketicinin yasalarla korunması

Averaj bir tüketici satın almış olduğu malların gerçek kalitesi hakkında daima doğru tercihlerde bulunabilecek durumda değildir. Devlet, ekonomik hayata, tüketiciden yana müdahale etmelidir. Devletin tüketiciyi korumaya yönelik faaliyetlerinin başlangıcında mevzuyla ilgili yasal düzenlemelerin hazırlanması gelir. Devletimizde de bu amaçla bir Tüketiciyi Koruma Kanunu hazırlanmıştır. Yürürlükteki kanunlar çerçevesinde, alım satım işlemlerinde uygulanması ihtiyaç duyulan ve tüketiciyi korumayı amaçlayan başlıca prensipler şunlardır:

Mallar tanımlarındaki özellikleri taşımalıdır.

Eğer bir kuyumcu ‘gerçek incileri olan bir altın gerdanlık’ ilanı vermişse, alınan gerdanlığın altından yapılmış ve üstünde gerçek incilerin olması gerekir. Bu şekilde eğer olmazsa, satıcıdan tazminat talep edilebilir; şu sebeple burada malı satan sözleşmeyi ihlal etmiştir.

Mallar satılabilir kalitede olmalıdır

Mallar, amaçlarına uyan kalitede olmalıdır. Yaşgünü partisi için bir paket balon alıyorsunuz. Sadece, balonlar ilk üflemede patlıyor. Bu, üreticinin sözleşmeyi ihlal etmesi anlamına gelir.

Satış numune üstünden yapılıyorsa, ambalajın tamamı numuneye uygun olmalıdır.

Kimi zaman bir örneğini görerek oldukça büyük oranda aynı maldan sipariş verebiliriz. Mallar ulaştığında, örnektekinden daha düşük kalitede olduklarını görürsek, kabul etmeme hakkına sahibiz.
Tüketiciler her geçen gün birazcık daha çok bilinçlenmekte, haklarını daha çok ara-maktadır. Rekabetin yoğun olduğu koşullarda, müşteriler tarafınca devamlı yakınma edilen mağazaların şansı oldukça azalacaktır. Bu yüzden tüccarlar oldukça daha özenli davranacak, ya gerçek kalitede ürünler sunacak ya da malın bedelini iade edeceklerdir.

Tüketicinin bilgilendirme yöntemiyle korunması

Endüstri ve Tecim Bakanlığı, Tecim odaları, Türk Standartlar Enstitüsü şeklinde kuruluşlar tüketicileri çeşitli mevzularda bilgilendirirler. Tüketicinin korunmasıyla ilgili açıklamalar içeren kitapçık ve broşür bastırırlar. Bunlarda tüketicilerin mal alırken dikkat etmeleri ihtiyaç duyulan noktalar ve haklarını iyi mi savunabileceklerine dair bilgiler yer alır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir