BİLGİLER

Perakende Satış Noktaları

En yaygın perakende satış noktası dükkandır. Oldukça çeşitleri olan dükkanları şu şekilde sıralayabiliriz:

  1. Mahallelerde, köşe başlarında, tek bir şahıs ya da ortaklar tarafınca işletilen dükkanlar
  2. Her kent ya da kasabada şubesi bulunan; bakkaliye, elektrikli eşya, et, meyve sebze benzer biçimde tek tip mal satan oldukca şubeli dükkanlar,
  3. Süpermarketler,
  4. Bilhassa kent merkezlerinde bulunan, oldukca çeşitli mal satan mağaza zincirleri,
  5. Birleşke mağazaları,
  6. Büyük mağazalar,
  7. Hiper marketler,
  8. Kiralama şirketleri.

1-Bir kişiye ya da ortaklara ilişik dükkanlar

Bunlar ufak ölçekli satış noktalardır. Dükkanı işleten kimsenin sermayesi büyük olmadığından geniş tesis ve büyük yığın yapma gücü yoktur. Gene de bazıları mühim oranda çeşit bulundururlar ve kendilerine destek olacak sınırı olan sayıda vasıta gerece sahiptirler. Mesela, nerede ise her bakkalda terazi (elektronik de olabilir), buz-dolaplar] ve yazar kasa vardır. Çoğu zaman emek verme saatleri oldukca uzundur, yalnız çalışırlar yada yarım gün çalışan yardımcıları vardır. Dükkandan ayrılamayacakları için, büyük seviyede, kendilerine mal getiren toptancılara bağımlıdırlar. Mahalle bakkalınıza ekmek, süt, yumurta, oldukca çeşitli bakkaliye malzemesi, şekerleme, içecek getiren ufak kamyonetleri görebilirsiniz. Bazı tüccarlar, halka satış yapmayan ve yalnız perakendecilere toptan satış icra eden merkezlerden, bedelini peşin ödeyerek mal alır ve dükkanlarına kapalı olduğu sabahın erken saatleri yada akşam geç saatlerde mal getirirler.

Tek tür ürün satan dükkanlar en yaygın dükkanlardır. Bunların üstünlüğü mahalli olmalarında ve müşterilere aynı tür içinde oldukca çeşitli mal sunabilmelerinden doğar. Ötekiler ise tek tip ve sınırı olan sayıda alıcıya hitap eden ve oldukca yığın gerektirmeyen dükkanlardır. Bu yüzden, bir çok mücevheratçı, elektrik malzemeleri ve hırdavat dükkanları da bu sınıfa girer. Büyük mağaza zincirlerinin bazılarının bu tür birimleri içeren mağazalara haiz olması, bu tarz şeyleri tek bir merkezden yönetmeleri başka bir mevzudur ve aşağıda ele alınacaktır.

2-Oldukça şubeli dükkanlar

Bunlar hususi türde perakende satış noktalarıdırlar, sadece tıpkı yukarıda anlatılan müstakil dükkanlara benzerler. Burada uygulama, bir büyük perakendecinin, ülkenin her yanından ufak dükkanlar satın alarak buralara işletmek için yöneticiler atamasıdır. Satın alma işlemi merkez ofis tarafınca yapılır ve mallar firmanın taşımacılık bölümünce teslim edilir. Her dükkanda aynı türde mal sunarlar, sadece yöneticilerin mal temin etme benzer biçimde bir kaygıları olmayıp yalnızca malları satmak ve parasını almakla görevlidirler. Bu tür firmalar pek oldukca mevzuda tutum sağlarlar.

Mesela, tüm fiyat etiketleri merkez bürodan gelir. Merkez bürodaki tanıtım kısmı ve ona bağlı basım birimi zincirdeki tüm dükkanlar için ilanları, afişleri hazırlar. Genel anlamda bu tür dükkanlar bir tür malda; mesela, bakkaliye, elektrikli vasıta gereçler, çocuk giyim, ayakkabı, şekerleme, kamp malzemesi benzer biçimde mallarda uzmanlaşırlar. Kendi hususi ticari mevzularında uzmandırlar; sadece, sınırlarını bilir, oldukca çeşitli mal satan büyük mağazalar zincirinin alanına girmezler. Bu dükkanların oldukca garip bir emek verme sistemi vardır. Mallar merkez bürodan dükkânlara satış fiyatlarıyla beraber gönderilir. Mahalli dükkanların yöneticilerinin kâr marjlarıyla ilgili kaygıları yoktur. Kendilerine satış fiyatının ne olduğu söylenir ve malın üzerine fiyat etiketini koyarak satarlar. Bu şekilde, merkez ofis, şube yöneticileri üstünde sıkı bir denetim elde etmiş olur.

Diyelim ki şubeye bir ayda 50.000TL’lık mal gönderildi. Merkez ofis, bir yığın görevlisini bu dükkana göndererek stoktaki malların sayımını yaptırabilir. Bu sayımda diyelim ki dükkanda 27.000 TL’lık mal kalmış. Bu durumda yöneticinin 23.000 TL’lık tutarı, bulunmuş olduğu yerdeki bankaya yatırmış olması gerekir. Ya para ya da malları göstermesi gerekecektir. Her ikisi de yoksa ne olmuştur? Para mı çalınmıştır, yoksa mallar mı? Yoksa birisi bir şeyi kırmış ve çöpe mi atmıştır? Bu sistemde yöneticiler oldukca et-kili bir şekilde denetlenebilir.

3-Süpermarketler

Bunlar oldukca şubeli dükkanlara oldukça benzer fakat bu isim, kent merkezlerinde bulunan ve kendi kendilerine alışveriş etmek isteyenlere uygun fiyatlarla mal sunan büyük perakende satış noktaları anlamına gelir. Türkiye’de süpermarketler, ithalatın giderek serbestleştiği 80’li yıllardan itibaren yaygınlaşmaya başladı. Süpermarketlerin işletilmesi güç ve mühim bir iştir. Bu şekilde mağazaların eğitim bölümleri vardır ve perakendecilik işine giren gençleri eğitmek için iyi eğitim programları oluşturulmuştur. Süpermarket zincirlerinden birinin işletme müdürü, gerçek-ten iyi personel bulmanın güçlüklerine değinerek şu şekilde diyordu: ‘Ilkin işletmecilik kabiliyeti olan birini buluruz; sonrasında ona bir mağaza açarız.’ Kasa önlerinde uzun kuyrukların oluştuğu ve otomobil parkının tamamen dolduğu en kalabalık saatlerde alışveriş eden hepimiz bu şekilde bir perakende satış noktasının işletilmesi için ne denli büyük bir organizasyon icap ettiğini anlamış olur. Tipik bir satış noktası sayfa 30’da gösterilmiştir.

4-Mağazalar zinciri

Bunlar büyük ölçekli, her mühim kasaba yada şehirde bulunan perakende satış noktalarıdır. Merkez bürolardan yönetilirler. Ülkenin her ana bölgesindeki şubelere mal elde eden büyük depoları vardır. Her gelir düzeyinin zevkine hitap eden çeşitte mal bulundururlar. Mal çeşitleri bir çok müşteriye hitap eder ve ödeme güçlerinin yeteceği fiyatlarla sunulur. Mağazalar zincirinin yerleşim planı ve önden görünüşünün standart olması hangi şehirde olursak olalım onları tanımamızı kolaylaştırır. Bu mağazaların en başta gelen özelliği merkezi satın alma ve rekabetçi fiyatlarıdır.

Bir çok kez bir fabrikanın tüm ürününü satın alır ve karşılığında kendi kalite denetim personelini göndererek ürünün yüksek standartta olmasını güvence altına alırlar. Bu tür firmalar ek olarak, ülke çapında tv reklamlarında olduğu benzer biçimde, tanıtımı da merkezileştirmişlerdir. Müşterinin kendi kendine alışveriş olanağı, nerede ise tüm mağaza zincirlerinde değişmez bir özelliktir. Bazı durumlarda mağaza zincirleri tek bir tecim branşında uzmanlaşırlar; mesela, bisiklet ve aksesuarında ya da hamile bayanlar ve ufak çocuk mallarında.

Mağaza içi butikler.

Bir çok büyük mağaza ve mağazalar zincirinin özelliklerinden biri de mağaza içi butiklerdir. Bu, hem mağaza hem de butik için oldukca ekonomiktir. Belirli bir markanın, mesela giyim mallarının sahibi, mühim bir mağazanın içinde ufak bir alanı devralarak onu mağaza içinde bağımsız bir birim olarak işletmekten mutlu olabilir. Kapladıkları alan için kira öder ve durağan(durgun) giderlere katkıda bulunurlar. Öte taraftan yığın için sermayeyi ve ürünleri sergileyecekleri malzemeyi kendileri sağlarlar. Mağaza içi butik, içinde yer almış olduğu, çekici ve oldukca iyi bir stoka haiz olan ve müşterileri mağazaya çeken büyük mağazaya durağan(durgun) giderleri ödemede destek olarak ve iyi bir kira ödeyerek katkıda bulunan ucuz maliyetli bir dükkandır.

5-Birleşke mağazaları

Birleşke yöntemiyle ticaretin zamanı oldukça ilginçtir. İngiltere’de Endüstri Devrimi esnasında milyonlarca ziraat işçisi toprakları terk edip, bilhassa Şimal İngiltere’ye ve İskoçya’nın düzlüklerindeki kasaba ve şehirlere göçmüştü. O zamanlar oldukca azca dükkan vardı ve olanların bir çok da şirketlere aitti. Şirket dükkanları yüksek fiyatlar istiyordu ve malların kaliteli olduğu söylenemezdi. Sonunda, Rochdale’de bir grup işçi kendi mağazalarını, bir birleşke mağazasını, açtılar. Boş zamanlarında mağazada çalıştılar ve yalnızca üyelere ve ortaklık yapanlara mal sattılar. Amaç, kaliteli malları uygun fiyatla sağlamaktı ve elde edilmiş kâr her altı ayda bir “kârdan hisse alma gününde” üyelere dağıtılıyordu. Bu girişim milyonlarca üyeye kadar yayıldı. İngiltere’de bugün birleşke hareketi hâlâ oldukça güçlüdür. Üyelik koşulları basitleştirildi ve artık hepimiz bu mağazalardan alışveriş yapabiliyor. Sadece, hâlâ iyi kaliteli mallar makul fiyatlarla satılıyor. Kooperatifler ek olarak çalışan insanlara iş olmasına destek olmakta; fabrikalar, çiftlikler, lokantalar hatta çay ve kahve plantasyonlarına haiz olmaktadır.

6-Büyük mağazalar

Bu tür mağazalar çoğunlukla kent merkezlerinde bulunur. Büyük mağazaların üstünlüğü çoktur. Müşterilerine, kafe ve lokantaları da içeren hoş ortamlar sunarlar. Müşterilerin öteki katlara kolay çıkabilmesi için yürüyen merdiven ve asansörler mevcuttur. Çoğu zaman 100 kilometrelik yarıçap içinde evlere teslim hizmeti ve mağazada hesabı olan tüm müşterilere kredi sağlanır. Tüm kredi kartları kabul edilir; personel bilgili ve desteğe hazırdır.

7-Hipermarketler

Bunlar bazı açılardan süpermarketlere benzer, sadece onlardan daha büyüktürler. Çoğu zaman, arazi fiyatlarının daha düşük olduğu şehir merkezi dışındaki alanlarda bulunurlar. Süpermarketlerden oldukca daha çok çeşitte mal satarlar. Aynı alan içinde hem mobilya hem de süs ve bahçe bitkileri bölümleri olabilir.

Hipermarketlerin bir özelliği de, büyük (oldukca kattan oluşan) mağazalardan değişik olarak, lüks olmamalarıdır. Buralarda oldukca fazla satış elemanı da yoktur; sadece oldukca sayıda kasa bulunur. Ek olarak bir çok alanda indirimli fiyat uygulanır. İnsanlar, hipermarketlerden alışveriş etmek için, oldukca uzak mesafelerden gelebilirler.

Oldukça sayıda insanoğlunun otomobil sahibi olması, onları park problemi olmayan ve gerek duydukları pek oldukca malı bula-bildikleri hipermarketlere yöneltmektedir. Günümüzde, kent planlamacılarının, hipermarketlerin oldukca fazla sayıda olduğu şehirlerle ilgili olarak bir kaygısı var. Şehrin kenar bölgelerinde yoğunlaşan hipermarketlere yönelik talep yüzünden kent merkezindeki dükkanlar yeterince gelişmemekte ve bu da otomobili olmayan insanların kent merkezindeki alışveriş olanaklarına bir engelleme getirmektedir.

Böylece kent merkezlerinin gelişimi negatif yönde etkilenmektedir. Hipermarketler, çalışan ev hanımlarının da alışveriş yapabilmesi için, en azından haftanın bazı günleri, akşam geç saatlere kadar açık kalmaktadır. Daha çok alan kişi çekmek amacıyla çoğunda benzin istasyonu ve indirimli benzin satışı vardır.

8-Kiralama şirketleri

Bugün bir çok şirket, kısa bir süre kullanacağı ekipmanı, direkt satın almak yerine, kullanacağı süre için kiralamaktadır. Çeşitli aletler, inşaat makineleri, vinçler, buldozerler bu mevzuya verilebilecek iyi örneklerdir. Bir çok ofis makinesi, fotokopi makineleri, kelime işlemciler vb. kiralanabilir. Bu şekilde nikâh için ekip elbiseler yada gelinlikler, mezuniyet cübbeleri bile kiralanabilir. Kiralama yöntemi bir çok ufak işyeri açısından oldukça ekonomiktir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir